Wie de genade verdeelt, is Maria of de Heilige Geest?

BSF-video en audio: “Wie verdeelt de genade: Maria of de Heilige Geest?”

Er is een feit dat door iedereen waargenomen kan worden: in heiligdommen gewijd aan de Moeder van God, in kleine kapelletjes verzwelgd in afgelegen plekken, en in edikels langs de weg, zijn er marmeren platen of zilveren harten te zien als teken van ontvangen genade. Soms zijn het devotievoorwerpen zoals wasbeelden die vaak de ervaring vastleggen van een genade die verkregen is en verleend door de Maagd Maria tijdens existentiële momenten, vaak tragisch en zonder uitweg.
Deze ervaren genade is soms zo intens en herhaaldelijk dat we aan het icoon van Onze Lieve Vrouw, voor wie we bidden, de titel “Onze Lieve Vrouwe van de Genade” toekennen. Vaak wordt een heiligdom aan haar gewijd met deze titel.
De belangrijkste reden achter deze titel heeft te maken met de genadige tussenkomst van de Maagd. In de vroege christelijke tijd en doorheen de geschiedenis hebben christenen Maria ervaren als een taumaturg, dat wil zeggen iemand die van God genade verkrijgt en deze aan anderen verleent wanneer ze met geloof bidden:– Genezing van fysieke en geestelijke ziekten. – Bescherming in gevaarlijke situaties op aarde en op zee. – Overwinning over onvruchtbaarheid door het geschenk van nageslacht. – Bevrijding van de plaagen van pest en oorlog. – Hulp en troost in trieste en tragische levensomstandigheden.Kortom, mensen wenden zich tot Maria om hulp te krijgen bij hun vitale problemen en onoplosbare menselijke uitdagingen.

• eterne redding.
• harmonie in gezinsrelaties.
• tijdelijke gunsten zoals gezondheid.
• succes in persoonlijke omstandigheden.

In het algemeen kunnen we zeggen dat mensen Maria, boven alles, geestelijke gunsten vragen, daarna relatiegerelateerde zaken en ten slotte materiële gunsten. Er is overtuiging dat Maria, door voor ons te bemiddelen bij God, elke graad kan verkrijgen. Dit aspect heeft de volksdevotie doordrongen: Maria wordt gezien als een liefdevolle moederlijke bemiddelaarster die alles verkrijgt wat mensen nodig hebben voor deze wereld en het eeuwige leven.Het is niet alleen een intellectuele overtuiging, maar ook een ervaringsgevoel voor Maria. Het waarom van deze levenswijze van het christendom wordt niet in twijfel getrokken; eerder, de natuurlijkheid vertelt ons dat met onbeperkte vertrouwen tot Maria te gaan en haar effectieve hulp te ervaren in moeilijke momenten van het leven altijd al deel uitmaakte van het dagelijkse geloof.Het fenomeen dat uit het gedrag van toegewijde mensen voor een afbeelding van Maria naar voren komt, is het gevoel van «aanwezigheid»: de Maagd is een levend «jij», een term van affectueuze en dankbare dialoog. De kwaliteiten die aan haar worden toegeschreven zijn moederlijke goedheid, kracht en schoonheid. Nu zij zich in het rijk van het licht bevindt bij God, die op de exteniekaarten wordt weergegeven door een kroon van heldere wolken, ziet men Maria in haar heiligheid: zij is anders dan wij, die verzonken zijn in de wereld van de zonde. Maar zij staat niet ver van de geschiedenis van de mensheid omdat zij de pijn van het zwaard heeft ervaren.Uit deze korte analyse kunnen we afleiden dat de titel Onze Lieve Vrouwe van de Gratie uit twee bronnen voortkomt. De eerste is van antropologische aard en omvat het domein van de vitale behoeften, dat wil zeggen, de noodzaak aan brood, werk, gezondheid, gezins- en persoonlijke groei, vrede en verzoening in land en wereld.De tweede bron is de mobiliserende kracht van de figuur van de Heilige Maagd, die de geloofsbeginselen van het volk van God activeert, tot zijn hart spreekt en diepste emoties ontwaakt. Met andere woorden, het is de betovering die Maria uitoefent op wie zich tot haar wendt.Na Christus kan niemand concurreren met de invloed van de Maagd Maria door de eeuwen heen. Uit de geschiedenis van de Mariologie blijkt de invloed die zij uitstraalt en haar gunstige en inspirerende aanwezigheid bij elk goed werk in verschillende culturen. Deze interpretatie wordt bevestigd door paus Benedictus XVI tijdens zijn pelgrimstocht naar Einsiedeln (2011):

«Wanneer de christenen doorheen de eeuwen en in alle plaatsen zich tot Maria wenden, laten zij zich leiden door de onweerstaanbare zekerheid dat Jezus de smeekbeden die door Zijn Moeder worden gebracht, niet kan afwijzen, en vertrouwen op de onwrikbare overtuiging dat Maria ook onze Moeder is, tegelijkertijd, een Moeder die het grootste lijden van allen heeft ondergaan, die alle onze moeilijkheden bij ons voelt en er met moederlijke zorg over nadenkt om ze te overwinnen.»

De genade als geschenk in het Nieuwe Testament: Paulusslijsten van charismata (Rm 12,6-8; 1Kor 12,7-30; Ef 4,11) en de Geest als bron

Bij het onderzoeken van de betekenis van het woord *genade* in het Nieuwe Testament worden we meegenomen naar het mysterieuze rijk van God dat zich met de mensheid kruist. In dit goddelijke rijk, dat overeenkomt met het verhaal van de redding, ontdekken we dat genade zowel een enkelvoudig als een meervoudig aspect heeft. De verschillende *genadegaven* worden geïdentificeerd met:– *Charismata* (in het Grieks heeft *charisma* dezelfde wortel als *cháris*, wat genade betekent), – bijzondere hulpjes, terwijl genade zelf een veel dieper en mysterieuzer concept is.Laten we deze twee belangrijke aspecten van de goddelijke wereld bestuderen die de menselijke wereld ontmoet: *genadegaven* en *genade*.De teksten van het Nieuwe Testament, met name de brieven van Sint Paulus, beschrijven het leven in de verschillende gemeenschappen in Klein-Azië en wijzen erop dat de Geest daar gaven, deugden, ambten en charismata schenkt. Het Tweede Vaticaans Concilie vat deze situatie samen met deze woorden:> «Bovendien beperkt zich de Heilige Geest niet tot het heilig maken en leiden van het volk Gods door de sacramenten en ambten, door hem toe te voegen deugden, maar hij verdeelt ook bijzondere genadegaven aan iedereen naar zijn wil. Hij geeft zo aan gelovigen van alle soorten en rangschikking speciale gaven waarmee zij in staat worden gesteld verschillende taken en diensten te vervullen die bijdragen tot de vernieuwing en verdere uitbouw van de Kerk, zoals het zegt: “Aan elk wordt de openbaring van de Geest gegeven voor het nut van allen” (1Kor 12,7). Deze charismata, van de meest buitengewone tot de eenvoudigste en meest verspreide, zijn bovenal gericht op de behoeften van de Kerk en bedoeld om deze te dienen; ze moeten met dankbaarheid en troost worden aanvaard» (Lumen Gentium 12, o.c.).We zijn gewoonlijk vertrouwd met ambten, maar deze overlappen niet met het charisma; eerder wordt het charismata door de charismatische factor veroorzaakt. Dit is vooral duidelijk omdat ambten vaak aan charismatische mannen worden toevertrouwd.Door zich uit te strekken over de gehele kerkelijke realiteit, wordt het charisma een structurerend principe van de Kerk, waarbij haar leden worden gevormd en gediend door deze charismata.> “Gebouwd op de fundamenten van de apostelen en profeten, waarvan Jezus Christus de hoeksteen is” (Ef 2,20).Op basis van de vier lijsten met charismaten die Paulus geeft (Rm 12,6-8; 1 Kor 12,7; 11,28-30; Ef 4,11-12), kunnen drie soorten charismaten onderscheiden worden:* Predikante charismaten: apostelen, profeten, evangelisten, leraren en waarschuwers. * Dienende charismaten: diakens, diakenessen, liefdadigheid, verpleegkundigen, weduwen, genezers, exorcisten. * Bestuurlijke charismaten: predikanten, leidinggevenden, bisschoppen.Paulus benadrukt dat de liefde/goedheid (zie 1 Kor 13) het fundament is van alle charismaten. Na het bevestigen van deze prioriteit, noemt hij drie uitzonderlijke gaven: geloof door de Geest ingeademd, genezing en andere wonderbaarlijke krachten (1 Kor 12,9-10, 28-29).Deze nieuwe gebeurtenissen zijn tekens van de nieuwe verbond, die teruggaan op de operaties van de Heilige Geest (1 Kor 12,10). Het begrip “geestelijke gaven” wordt door Paulus uitgebreid naar alle fenomenen die door de Heilige Geest worden veroorzaakt. In de geestelijke gaven van genade is de Heilige Geest zichtbaar en actief:> “Nu alles dit door de ene en dezelfde Geest gebeurt, laat Hij de gaven verdelen zoals Hij wil” (1 Kor 12,11).De rol van de Heilige Geest in de gemeenschap wordt benadrukt. De functies binnen de gemeenschap weerspiegelen de vurigheid van de Geest (Rm 12,11) en zijn een manifestatie van de Geest en Zijn kracht (1 Kor 2,4-5; Rm 15,19; 2 Kor 12,12; 1 Tim 1,5). De Geest is de eenheidspil die “voor de gemeenschappelijke opbouw” (1 Kor 12,7) zorgt.In de praktijk leidt deze eerste antwoord van het Nieuwe Testament ons naar de gratie als geestelijke gaven die aan charismatische gelovigen worden gegeven en dus via mensen worden gemedieerd. Deze charismaten zijn niet alleen tijdelijke geschenken, maar kunnen permanent zijn voor iemand wiens rol als zodanig gekenmerkt wordt. Dit geldt ook voor het priesterschap, dat Paulus als een permanente functie met een specifieke taak interpreteert.> “Veracht niet de geestelijke gave die in jullie is gekomen door de profeten en door de handlegging van de oudsten” (1 Tim 4,14; zie ook 1 Tim 5,22; 2 Tim 1,6).De gaven zijn niet geïsoleerd en komen niet uit de lucht vallen. Ze stromen voort uit mensen met charismaten en uiteindelijk uit God de Vader en Zoon via de Heilige Geest.

Maria op Pentekosten (Handelingen 1,14. 2,1-4): glossolalie, de profetie van het Magnificat en de bijbelse grondslag voor Mariëne bemiddeling in de genade

We stellen ons de vraag: wijst de Schrift enige van deze charismaten toe aan Maria, zodat we haar als ‘charismatisch’ kunnen beschouwen en zo een bijbels fundament kunnen vinden voor de overdracht van de door gelovigen ervaren gratie?Het is waar dat Paulus geen melding maakt van de aan Maria toegeschreven charismaten (zie Galaten 4,4). Evangelieus Lucas merkt dit stilzwijgen op en presenteert Maria als een eerste zendeling die naar Judea vertrekt met in haar buik de Zoon van God. Met haar groet ontketent ze een charismatische uitbarsting van de Geest over Elisabeth, die Maria als Moeder van de Heer erkent, en over Johannes die in het bijzijn van de Messias vreugdevol springt. Het lied van het Magnificat, dat uit Maria’s hart voortkwam, is een werk van profetische geest, waarvoor de traditie haar als profeet beschouwt.Lucas beschrijft Maria als bezat met twee charismaten:* Het aankondigen van het goede nieuws * Profetie, waarbij ze een lied zingt dat een doxologische en pneumatische commentaar vormt op een reddingsfeit, in dit geval de wonderbaarlijke conceptie van de Messias.In de Handelingen der Apostelen vermeldt Lucas Maria onder de leden van de post-paschal gemeenschap in Jeruzalem, waar de Geest neerdaat, hen wijdt en getuigen maakt van Christus’ opstanding. Zelfs Maria, de Moeder van Jezus, behoort tot de „allen” die „gevuld werden met de Heilige Geest en begonnen te spreken in andere talen, zoals de Geest hen gaf om te spreken” (Handelingen 2,4). De exegese wijst op een verband tussen deze tongen en het charisma van glossolalie, waarbij woorden in vreemde talen worden gebruikt.Maria bevindt zich bij de biddende gemeenschap, die door de Geest wordt geleid om getuigenis af te leggen en God te loven via een pre-rationele taal die contact maakt met het goddelijke mysterie. Natuurlijk is glossolalie, zoals Paulus opmerkt (1 Korintiërs 14,2), een uitdrukking van mysterieuze dingen die geïnterpreteerd moeten worden. Deze interpretatie kan door een profeet plaatsvinden (1 Korintiërs 14,5).Maria wordt zowel als glossolala als profeet beschreven, niet alleen vanwege het Magnificat maar ook omdat Petrus in zijn toespraak aan het volk gelooft dat de Geest van Pentekost over alle volgelingen neerdaat, zowel mannen als vrouwen, waardoor zij in staat worden gesteld te profeteren (Handelingen 2,17-18).

De post-pentecostale profetie richt zich op de Opstanding van Jezus, maar voorspelt ook zijn tweede komst, waarbij hij de luisteraars oproept om in het naam van de Heer te bidden en zo redding te vinden (Handelingen 2,20-21).

Voor een dieper inzicht in de bemiddelende rol van Maria bij de uitdeling van genade, raadpleeg het encycliek Redemptoris Mater van paus Johannes Paulus II over de moederlijke aanwezigheid van Maria in het leven van de Kerk.

Verdergaande studie: verkennen van Mariologie, Theologie mariana, Mariaanse verschijningen en de Postgraduaat in Mariologie.